Share This Article

 

Παντελής Κούζης

 “Το γραφείο πέθανε”, “O Covid-19 επιτάχυνε τον θάνατο του γραφείου”, “Οι εργαζόμενοι μπορούν να είναι το ίδιο παραγωγικοί και με την εργασία από το σπίτι”, “Η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων δεν θέλει να επιστρέψει στο γραφείο”. Αυτοί είναι μόνο μερικοί από τους χιλιάδες τίτλους άρθρων που διαβάσαμε κατά την διάρκεια του τελευταίου χρόνου ως συνέπεια της πανδημίας Covid-19 που πλήττει την ανθρωπότητα και των συνεπειών που αυτή έχει στον εργασιακό μας χώρο.

Το μόνο σίγουρο σ’ αυτή την δύσκολη και πρωτόγνωρη κατάσταση στην οποία ζούμε όλοι είναι πως οι συνέπειες της πανδημίας είναι πραγματικά τραγικές, ο ιός είναι επικίνδυνος και θανατηφόρος και γι’ αυτόν τον λόγο κανένας δεν έχει το δικαίωμα να πειραματίζεται με την υγεία και τις ζωές των συνανθρώπων μας.

Κάτω από το πρίσμα των πιο πάνω εξελίξεων αλλά και με τις οδηγίες των κυβερνήσεων και κρατικών υγειονομικών υπηρεσιών σε ολόκληρο τον κόσμο, οι εταιρίες αποφάσισαν με γρήγορα ανακλαστικά πως, μπροστά στις ανυπολόγιστες συνέπειες που μπορεί να έχει ο ιός εάν μολυνθεί το προσωπικό τους και τις σοβαρές επιπτώσεις που θα έχει ο ιός στο μέλλον της εταιρίας τους αλλά και της ανθρωπότητας ολόκληρης, να κλείσουν ολοκληρωτικά ή κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τα γραφεία τους και να επιτρέψουν στο προσωπικό τους να εργάζεται από το σπίτι.

Η κίνηση αυτή ήταν μια κίνηση ανάγκης, μια κίνηση επιβίωσης η οποία φάνηκε να λειτουργεί χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα για τις εταιρίες την συγκεκριμένη στιγμή και να δίνει την άμεση λύση στο τεράστιο πρόβλημα που δημιουργήθηκε λόγω του Covid-19.

Παράλληλα η εργασία από το σπίτι  έφερε και άλλα σοβαρά οικονομικά οφέλη για τις εταιρίες οι οποίες είδαν τους λογαριασμούς των λειτουργικών εξόδων των γραφείων τους (ρεύμα, κλιματισμό, φωτισμό, καθαρισμό, συντήρηση, κλπ.) να μειώνετε σημαντικά, και για μία εταιρία που άρχισε να βλέπει τις αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας στα οικονομικά αποτελέσματα της, κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο.

 

Τέλος, όταν τα γραφεία μίας εταιρίας παραμένουν σχεδόν άδεια για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα η εταιρία “φαίνεται” να λειτουργεί κανονικά με την εργασία από το σπίτι, τότε λογικά η εταιρία αρχίζει να σκέφτεται τη μείωση των τετραγωνικών μέτρων των γραφείων της.

     

Ένα Χρόνο Αργότερα

Ο ιός εξακολουθεί να παραμένει επικίνδυνος και η πανδημία συνεχίζει να μαστίζει την ανθρωπότητα. Ο ιατρικός κόσμος είναι πλέον πιο έμπειρος και γνωστικός για να αντιμετωπήσει  την κατάσταση αποτελεσματικότερα. Τα εμβόλια είναι γεγονός και ο πληθυσμός άρχισε να κτίζει σιγά-σιγά την απαιτούμενη ανοσία. Μεγάλο ποσοστό των εργαζόμενων εξακολουθεί να δουλεύει από το σπίτι παραμένοντας υγιείς, τουλάχιστον σωματικά, γιατί τα πράγματα με την ψυχική και πνευματική του υγεία δεν φαίνονται το ίδιο θετικά! Πολλοί είναι αυτοί που διερωτώνται εάν δουλεύουν από το σπίτι πλέον ή κοιμούνται στο γραφείο! Ενώ οι γραμμές που διαχωρίζουν την επαγγελματική τους ζωή από την προσωπική / οικογενειακή έχουν χαθεί ή έχουν μπερδευτεί.   

 

Κατά την προ-covid-19 περίοδο, οι διευθύνσεις ανθρώπινου δυναμικού των εταιριών είχαν μελετήσει και εξελίξει μοντέλα ανθρωποκεντρικής εργασίας μέσα σε χώρους τεχνολογικά ανεπτυγμένους για να προσφέρουν παραγωγική εργασία αλλά ταυτόχρονα και χώρους που θα προκαλούσαν εργασιακή δέσμευση (engagement) στους εργαζομένους, προσφέροντας τους το εξαιρετικά σημαντικό τρίπτυχο ευεξίας: σωματικής, πνευματικής και ψυχικής.

 

Αλήθεια που πήγαν όλα αυτά τα μοντέλα;

Oι έρευνες και μελέτες δεκαετιών γύρω από την ανθρωποκεντρική εργασία; Γιατί ξεχάστηκαν τόσο γρήγορα; πως είναι δυνατόν όλα αυτά να αντικατασταθούν ξαφνικά από την τηλεργασία και την εργασία από το σπίτι; και καλά αυτοί που ζουν σε μεγάλο σπίτι, μακριά από τον θόρυβο της πόλης, έχουν ωραίο και μεγάλο κήπο και προφανώς ένα μεγάλο ευρύχωρο δωμάτιο στην σοφίτα το οποίο μετέτρεψαν σε γραφείο, λογικό είναι να περνούν καλά και να μην θέλουν να επιστρέψουν στο γραφείο τους. Έχουν τον δικό τους προσωπικό χώρο και ένα γρήγορο internet για να συνδέονται μέσω VPN με τον server της εταιρίας και να κάνουν χωρίς προβλήματα τα Video Calls με τους συνεργάτες και πελάτες τους.

Δυστυχώς όμως οι περιπτώσεις αυτές δεν είναι ο κανόνας αλλά οι εξαιρέσεις. Η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων από το σπίτι προσπαθεί να βρει χώρο και χρόνο μέσα στην κουζίνα, την σαλοτραπεζαρία ή το υπνοδωμάτιο του μικρού διαμερίσματος. Προσπαθεί να μάθει να ζει διαχωρίζοντας τον προσωπικό χρόνο και την οικογένεια από αυτόν της εργασίας. Η προσπάθεια αυτή είναι ψυχικά και πνευματικά εξαντλητική.

Σκεφτείτε μάλιστα ο εργαζόμενος να ανήκει στην άτυχη αυτή γενιά  των  millennials  που μόλις βρήκε δουλειά και έχει όσο κανένας άλλος ανάγκη τη στήριξη και καθοδήγηση των πιο έμπειρων συναδέλφων του. Πως θα μπορέσει ο νέος αυτός εργαζόμενος να αποκτήσει εμπειρίες και να εξελιχθεί επαγγελματικά;  

 

 

Στην αρχή, είναι αλήθεια ότι σε όλους άρεσε η ιδέα να μην χρειάζεται να ξυπνάνε πολύ πρωί για να ετοιμαστούν για το γραφείο, να ταλαιπωρούνται στην πρωινή κίνηση της πόλης μέχρι και μία ώρα μέχρι να φτάσουν με νεύρα στη δουλειά για να συμμετέχουν σε ένα έκτακτο meeting με τον προϊστάμενο τους. Πολλοί ήταν αυτοί που ενθουσιάστηκαν με την ιδέα να κάθονται με τις πιτζάμες σταυροπόδι στο κρεβάτι και να διαβάζουν και να απαντούν σε e-mails τους.

Για πόσο καιρό όμως θα κρατούσε αυτό; Η ευτυχία της πρωτόγνωρης εμπειρίας κάποια στιγμή άλλαξε σε νοσταλγία της προσωπικής επαφής με τους συνεργάτες και πελάτες, μετατράπηκε σε στεναχώρια γιατί η ρουτίνα και η στενότητα του χώρου και η έλλειψη υποδομών και σωστής τεχνολογίας δεν τους επέτρεπε να είναι τόσο αποδοτικοί όσο πίστευαν πως θα ήταν αρχικά.

 

Πριν τον Covid-19 οι εταιρίες μελετούσαν θέματα σύσφιξης των διαπροσωπικών σχέσεων του προσωπικού τους, επένδυαν μεγάλα ποσά σε εκδηλώσεις TeamBonding και δημιουργίας υγιούς Εταιρικής Κουλτούρας μέσα από την αναβάθμιση και διαρρύθμιση των εργασιακών τους χώρων. Είναι γνωστό άλλωστε πως η κουλτούρα ενός οργανισμού καλλιεργείται μέσα από την δημιουργία κατάλληλων προς αυτή εργασιακών χώρων. Διερωτώμαι ποια μπορεί να είναι η κουλτούρα ενός τέτοιου οργανισμού, του οποίου το προσωπικό εργάζεται από το σπίτι και συνεργάζεται ή κοινωνικοποιείται με τους συναδέλφους μέσα από τις πλατφόρμες videoκλήσεων;      

 

Τηλεργασία / Εργασία από το σπίτι

Μπορεί για αρκετούς η εργασία από το σπίτι ή η τηλεργασία να ήταν μια εντελώς καινούργια και πρωτόγνωρη εμπειρία. Για πολλά εκατομμύρια όμως εργαζομένων στον πιο ανεπτυγμένο τεχνολογικά δυτικό κόσμο, η τηλεργασία υπήρχε στην ζωή τους εδώ και 2 τουλάχιστον δεκαετίες. Η προσπάθεια αποδέσμευσης του εργαζομένου από τον φυσικό εργασιακό του χώρο, τουλάχιστον για μέρος της εβδομάδας, σε μια προσπάθεια μείωσης των αναγκών υποδομής κτηριακών εγκαταστάσεων των εταιριών, ξεκίνησε πριν από 20 σχεδόν χρόνια μέσα από γνωστά workplace design concepts όπως το Hotdesking και το OfficeHoteling και συνεχίζεται μέχρι σήμερα χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία γιατί ο εργαζόμενος καταλήγει πάλι στο γραφείο μαζί με τους συναδέλφους και συνεργάτες του. Ο άνθρωπος ήταν και θα είναι πάντα ένα πολύ κοινωνικό ον.     

 

Η επιστροφή σ’ ένα διαφορετικό και βελτιωμένο γραφείο                                                                                                                                                        

Η εμπειρία της τηλεργασίας / εργασίας από το σπίτι, ως αποτέλεσμα της πανδημίας, έχει βοηθήσει τους εργαζομένους αλλά και τις ίδιες τις εταιρίες να αντιληφθούν ποια είναι τα χαρακτηριστικά του εργασιακού χώρου στον οποίο θα ήθελαν να επιστρέψουν και τα οποία θα δημιουργούσαν πιο ασφαλείς, ανθρώπινες, αποδοτικές και γενικότερα ευχάριστες προς τον άνθρωπο συνθήκες εργασίας. Μέσα στα πλαίσια των προσπαθειών της να αναγνωρίζει και να καταγράψει τα χαρακτηριστικά αυτά, η Steelcase διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα σε 32,000 εργαζομένους σε 10 διαφορετικές χώρες και τα αποτελέσματα καταγράφονται πιο κάτω.

  • Να είναι και να αισθάνεται ασφαλής ο εργαζόμενος:

Ποτέ πριν δεν υπήρξαν προϋποθέσεις ή προδιαγραφές κατά τον σχεδιασμό γραφειακών χώρων για την αποτροπή μετάδοσης μολυσματικών ιώσεων ή άλλων ασθενειών. Μετά την πρόσφατη πανδημία οι εργαζόμενοι είναι πλέον συνειδητοποιημένοι ως προς την επικινδυνότητα μετάδοσης ιώσεων γι’ αυτό και ζητούν όπως λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα προς αποφυγή ή μείωση των πιθανοτήτων μετάδοσης ασθενειών,  με τον ίδιο τρόπο που αναμένει πως θα ληφθούν μέτρα για την ασφάλεια του από φωτιά, σεισμό, πλημμύρα, κλπ.

 

 

  • Βαθύτερη συναίσθηση του “ανήκω σε ομάδα”:

Το αίσθημα της μοναξιάς κατά την εργασία από το σπίτι είναι μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των ανθρώπων που εντοπίστηκε και αναγνωρίστηκε ως πολύ σημαντική σε όλες τις χώρες της έρευνας της Steelcase. Αυτή άλλωστε η ανησυχία είναι και η κυριότερη αιτία της επιστροφής των εργαζομένων στον εργασιακό τους χώρο. Στους ανθρώπους αρέσει η αίσθηση ότι είναι μέλη μίας μεγαλύτερης ομάδας. Θέλουν να ανήκουν σε ομάδα με κοινό σκοπό και όραμα. Αυτό δημιουργεί συνθήκες ψυχικής και πνευματικής ευεξίας στον άνθρωπο αλλά υποστηρίζει επίσης και την συνεργασία μέσα στον οργανισμό. Η έντονη αίσθηση ομαδικότητας και κοινωνικής δραστηριότητας αποτελεί βασικό δείκτη εργασιακής δέσμευσης, υψηλής παραγωγικότητας και αφοσίωσης στην εταιρία.

Οι δύο βασικότερη λόγοι – κατά την έρευνα τηςSteelcase – για την επιστροφή των εργαζομένων στο γραφείο είναι:

#1 Επαφή και αλληλεπίδραση με συναδέλφους

#2 Επανασύνδεση με τον οργανισμό και τους κοινούς στόχους και σκοπούς

 

 

  • Να είναι παραγωγικός

Η ανθρώπινη επιθυμία να πετύχουμε κάτι αξιόλογο στην επαγγελματική μας σταδιοδρομία αυξήθηκε και ενδυναμώθηκε κατά την διάρκεια της υγειονομικής κρίσης. Κατά την πρώτη φάση της καραντίνας αρκετοί είχα συμπτώματα κρίσης πανικού λόγο χαμηλής παραγωγικότητας και αμφισβήτησης της επαγγελματικής τους ύπαρξης και του ρόλου τους στην εταιρία. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι χρειάζονται συγκεκριμένους στόχους και σκοπούς στην εργασία τους και το μόνο που ζητούν από τον εργασιακό τους χώρο είναι να τους προσφέρει τις σωστές συνθήκες για να τους πραγματοποιούν.

 

  • Ολιστική προσέγγιση στην διαμόρφωση του εργασιακού χώρου

Πριν την κρίση Covid, και με βάση στοιχεία έρευνας που διεξήγαγε η Steelcase to 2019, το 40% των εργαζομένων δήλωνε ότι χρειαζόταν να αλλάζει θέσεις σώματος συχνά κατά την εκτέλεση της εργασία του λόγο κακής εργονομίας των επίπλων και των καθισμάτων στο γραφείο.

Κατά την υγειονομική κρίση covid και την υποχρεωτική εργασία από το σπίτι οι περισσότεροι εργαζόμενοι έπρεπε να αυτοσχεδιάσουν δουλεύοντας καθήμενοι σε καναπέδες, πολυθρόνες, τραπέζια κουζίνας, ακόμη και καθισμένοι πάνω στα κρεβάτια τους. Το αποτέλεσμα ήταν πόνοι μυϊκοί, πόνοι στην μέση, στρες και εκνευρισμός λόγο αδυναμίας συγκέντρωσης κατά την εκτέλεση εργασίας. Τώρα πια οι εργαζόμενοι εκτιμούν πολύ περισσότερο την δυνατότητα να μπορούν να επιλέξουν τον χώρο και  τον τρόπο που θέλουν να εργαστούν. Θέλουν να έχουν την δυνατότητα επιλογής χώρους αναλόγως του είδους εργασίας που πρέπει να εκτελέσουν και εάν θα εργαστούν μόνοι κάτω από συνθήκες ησυχίας και αυτοσυγκέντρωσης ή να συνεργαστούν σε περιβάλλον που προσφέρει την δυνατότητα κοινωνικοποίησης.

 

  • Μεγαλύτερος έλεγχος στο πού και πώς δουλεύει

Όπως είδαμε και πιο πάνω οι εργαζόμενοι θέλουν να έχουν την δυνατότητα επιλογής του χώρου αλλά και των μέσων με τα οποία θα εργαστούν ανάλογα με το είδος της εργασίας τους. Θέλουν να είναι οι ίδιοι σε θέση να επιλέξουν και να κινηθούν ελεύθερα μέσα ή και έξω από τον εργασιακό τους χώρο. Πολλοί είναι οι εργαζόμενοι που θεωρούν ότι η εργασία από το σπίτι τους δίνει την δυνατότητα να προγραμματίσουν την ζωή τους καλύτερα και να έχουν μια καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στην προσωπική, οικογενειακή και επαγγελματική τους καθημερινότητα, το 90% των ερωτηθέντων κατά την πρόσφατη έρευνα της Steelcase απάντησε ότι αξιολογεί πολύ ψηλά στις απαιτήσεις του ένα ήσυχο και δημιουργικό χώρο εργασίας πίσω στο γραφείο αντί για το σπίτι. Αυτό αποδεικνύει ότι η ηρεμία – εάν φυσικά υπάρχει – στο σπίτι δεν είναι πάντα το καλύτερο μέρος για συγκεντρωμένη εργασία.   

 

 

Η πανδημία covid και η υποχρεωτική εργασία από το σπίτι δεν ήταν εύκολη για κανένα. Ανάγκασε τους ανθρώπους και τις εταιρίες να αναθεωρήσουν τις αξίες τους, τα θέλω τους και τους στόχους τους.  Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις εμπειρίες αυτές ως καταλύτες για να ανακαλύψουμε ξανά τον εργασιακό μας χώρο. Ένα χώρο που δεν θα αποτελεί απλά ένα “δοχείο” εργασίας και παραγωγής μετρήσιμων και απόλυτων αποτελεσμάτων αλλά ένα χώρο μέσα στον οποίο ο άνθρωπος θα μπορεί να αναπτύξει αισθήματα κοινωνικής συνύπαρξης και συνεργασίας με άλλους συναδέλφους, και κυρίως να έχει σκοπό στην εργασία του μέσα από δημιουργικότητα και καινοτομία.      

               

 Άρθρο του Παντελή Κούζη, General Manager at EKA Hellas  

Share This Article